سێ شه‌ممه‌ 11 كانونی یه‌كه‌م 2018
ماڵەوە / جیهان (پەڕە 40)

جیهان

دێرینترین کاسه‌سه‌ری مرۆڤ دۆزرایه‌وه

دوێنێ چوارشه‌مه هه‌واڵی ئاشکرابوونی کاسه‌سه‌رێک بڵاوبووه‌وه که مێژووی بۆ 400،000 ساڵ پێش ئێسته ده‌گه‌ڕێته‌وه‌و چه‌ند لایه‌نی نهێنیی مێژووی‌ مرۆڤ‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی ئاشکرا ده‌کات. له‌و باره‌وه ماڵپه‌ڕی بی‌بی‌بی ئینگلیسی بڵاوی کرده‌وه‌ زانایان دێرینترین ماده‌ی ژێنێتیکییان له مرۆڤه سه‌ره‌تاییه‌کاندا دۆزییه‌وه. ماتیاس مایێرو هاوکاره‌کانی  DNA یه‌کی میتۆکێندرییان له کاسه‌سه‌رێکی 400،000 ساڵ پێش ئێسته ده‌رهێناوه  که ده‌رکه‌وته‌یه‌کی گه‌وره‌یه له مێژووی دێریینناسیی مرۆڤدا. زانایان ئه‌و کاسه‌سه‌ره‌یان له …

زۆرتر بخوێنەوە »

ئێران هه‌ڵوێستی ڕوونی له‌سه‌ر ڕێکه‌وتننامه‌ی ئه‌منییه‌تی ئه‌فغانستان نییه

دوێنێ سێشه‌مه مه‌رزیه ئه‌فخه‌م وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران له کاردانه‌وه‌یه‌کدا له به‌رامبه‌ر واژۆکردنی ڕێکه‌وتننامه‌ی ئه‌منیه‌تیی نێوان کابول‌و واشینگتۆن، لۆمه‌ی ئه‌فغانه‌کانی کردو ڕایگه‌یاند واژۆکردنی ئه‌و ڕێکه‌وتننامه‌ی له قازانجی ئه‌فغانستاندا نییه. شایانی باسه ماوه‌یه‌ک پێش ئێسته‌و له درێژه‌ی لویه جه‌رگه‌ی ئه‌فغانستان که کۆنفرانسێکی به‌ربڵاوه‌و هه‌رچه‌ند ساڵ جارێک سه‌رجه‌م لایه‌نه ئه‌فغانییه‌کان له خۆ ده‌گرێت بڕیاری واژۆکردنی ئه‌و ڕێکه‌وتننامه‌یه درا. حامد کارزای سه‌رۆک کۆماری …

زۆرتر بخوێنەوە »

سه‌رده‌شت له هۆڵه‌نده

سه‌رله‌به‌یانیی رۆژی یه‌کشه‌مه 10 سه‌رماوه‌ز لیژنه‌یه‌ک به نوێنه‌‌وایه‌تیی قوربانیانی شیمیایی شاری سه‌رده‌شت به‌ره‌و لاهای هۆڵه‌ند به‌ڕێکه‌وت تا له هه‌ژده‌یه‌مین دانیشتنی ڕێکخراوی  قه‌ده‌غه‌کردنی چه‌که شیمیاییه‌کان له ‌و وڵاته به‌شداری بکات. به پێی هه‌واڵێک له‌م پێوه‌ندییه‌دا، لیژنه‌ی نوێنه‌‌رایه‌تیی قوربانیانی سه‌رده‌شت برێتین له ساڵح عه‌زیزپور ئه‌قده‌م (جێگری سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌ن)، ڕه‌حیم که‌ریمی ڕاد (ئه‌ندامی ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری ئه‌نجومه‌ن)، دوکتور ئه‌سعه‌د ئه‌رسه‌لان (به‌رپرسی پێوه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تییه‌کانی ئه‌نجومه‌ن)و شه‌ونم شێخی …

زۆرتر بخوێنەوە »

توندوتیژی له عێراق به‌رده‌وامه

ئه‌مڕۆ زنجیره‌یه‌ک ته‌قینه‌وه‌ی به‌هێز چه‌ند ناوچه‌ی جیاوازی عێراقی گرته‌وه که زیاترینی برێتی بوو له 8 ته‌قینه‌وه له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین. هێرشه خۆکوژییه‌کان له عێراق به‌م دواییانه ڕووی له زیادبوون کردووه‌و له ئاکامیدا زیانێکی به‌رده‌وام له ڕه‌وتی گه‌شه‌ی ئابووری ئه‌م وڵاته که‌وتووه.  له‌و باره‌وه ته‌له‌فزیۆنی که‌رکوک ڕایگه‌یاند له شه‌پۆلی ئه‌مڕۆی توندوتیژییه‌کاندا ناوه‌ندی پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین واته تکریت به مه‌به‌ستی کوژرانی فه‌رمانده‌ی پۆلیسی ئه‌و شاره …

زۆرتر بخوێنەوە »

سەرۆك وەزیرانی لێتۆنی دەستی لە كار كێشایەوە

والدیس دۆمبرۆفسكیس سەرۆك وەزیرانی لێتۆنی لە پاش هاتنەئارای رووداوی رووخانی بانی فروشگایەكی ئەو وڵاتە كە هەفتەی رابردوو بووە هۆی مەرگی 54 كەس، دەستی لە پۆستەكەی خۆی كێشایەوە. ئەم دەست لەكار كێشانەوە ئاستی ئاڵۆزیە سیاسیەكانی ئەم وڵاتە لە ناوچەی بالتیك كە بڕیارە مانگی ژانویەی داهاتوو بە یەكیەتیی ئوروپا پەیوەست بێت زیاد دەكات. لێتۆنی كە لە ساڵی 2008 بەسەر قەیرانێكی قووڵی ماڵی …

زۆرتر بخوێنەوە »

بێرلۆسكۆنی لە مەجلیسی سەنای ئیتالیا دەركرا

نوێنەری مەجلیسی سەنای ئیتالیا، سیلۆیۆ بێرلۆسكۆنی سەرۆك وەزیرانی پێشووی ئەو وڵاتەی لە سەنا دەكرد‌و بەمشێوە ناوبراو بە هۆی مەحكوومیەتی پێشووی قەزایی خۆی لە بابەت دۆسیەیەكی گەورەی نەدانی ماڵیات، مافی ئەوەی نیە لە پەرلەمانی ئەو وڵاتە بەشداریی بكات. بێرلۆسكۆنی لە كۆبوونەوەی لایەنگرانی خۆیدا لە رۆم پێتەختی ئیتالیا رایگەیاند، ئەمڕۆ رۆژی ماتەمینی دێمۆكراسیە. پێشتر دادگایەك لە میلان سیلۆیۆ بێرلۆسكۆنی لە دۆسیەیەكی نەدانی …

زۆرتر بخوێنەوە »

وڵاتێکی ئافریقایی ئایینی ئیسلامی قه‌ده‌غه کرد

ده‌وڵه‌تی ئانگۆلا ڕایگه‌یاندووه ئیسلام وه‌ک ئایین قبوڵ ناکات‌و هه‌ر بابه‌تێک پێوه‌ندیی به‌و دینه‌وه بێت ڕه‌د ده‌کاته‌وه. هۆکاری سه‌ره‌کیی قه‌ده‌غه‌کردنی ئیسلام له ئانگۆلا ‘یاسایی نه‌بوونی داب‌و نه‌ریتی موسڵمانه‌کان’ ڕاگه‌یه‌نراوه. ئانگۆلا وڵاتێکی ئافریقاییه‌و تا پێش قه‌ده‌غه‌کردنی ئیسلام دینی که‌مایه‌تییه‌کان له‌و وڵاته ئازاد بووه. له‌دوای قه‌ده‌غه‌کردنی ئیسلامه‌وه له ئانگۆلا زۆربه‌ی مزگه‌وته‌کان له‌و وڵاته داخراون‌و ڕوخاون. کاربه‌ده‌ستانی ئانگۆلا ڕایان گه‌یاندووه ئه‌و کاره‌یان وه‌ک دژکرده‌وه‌یه‌ک …

زۆرتر بخوێنەوە »

كوژرانی 15 كەس لە تەقینەوەیەكی دەمشق

بە پێی راپۆرتەكانی تەلەفیزیۆنی سووریە، ئەمڕۆ سێشەممە 5ی سەرماوەز 15 كەس لە تەقینەوەی بۆمبێك لە دەمشق كوژران. بە پێی ئەم هەواڵە، زیاتر لە 30 كەس لە ئاكامی ئەم تەقینەوە بە توندی برینداركراون. ئەم بۆمبە كە لە وێستگەی ئوتوبوسێك لە رۆژئاوای دەمشق تەقییەوە هاوكات لەگەڵ ئەوەیكە سەرجەم 45 قوربانیی لێكەوتەوە، خەسارێكی زۆری بە دەوروبەری شوێنی تەقینەوەكە گەیاند.

زۆرتر بخوێنەوە »

بەشێك لە ناوەرۆكی رێككەوتننامەكەی ئێران‌و گروپی پێنج زێدەیەك

بە پێی رێككەوتننامەی سیاسیی نێوان وەزیرانی كاروباری دەرەوەی ئێران‌و گروپی پێنج زێدە یەك، ئەمریكا، روسیە، چین، فەڕانسە، ئاڵمان‌و بریتانیا، بە بەشداری‌و هاوئاهەنگی بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەكیەتی ئوروپا دەوڵەتانی لایەنی وتووێژ بەڵێنیان دا. كۆماری ئیسلامیی ئێران وتی: یەكەم: تا شەش مانگی داهاتوو هیچ گەمارۆیەكی نوێی دیكە لە بابەت بەرنامەی ناوكیی نەخرێتە سەر ئێران. دووهەم: هەناردەی نەوتی ئێران لەوە زیاتر بەرتەسك نەكرێتەوە …

زۆرتر بخوێنەوە »

ئێران‌و گروپی پێنج زێدەیەك گەیشتنە رێككەوتن

پاش ساڵانێكی زۆر ململانێی نێوان كۆماری ئیسلامیی‌و گروپی پێنج زێدەیەك، دوو لایەن پاش وتووێژێكی بەردەوام گەیشتنە رێككەوتن. جان كری وتی، كۆماری ئیسلامیی دەڵێت ئێمە بە شوێن بەدەستهێنانی چەك ناوكیی نین، بۆیە بۆمان ئاسانە كە بە كۆمەڵگای جیهانیی نیشان بدەین كە چالاكیە ناوكیەكانمان ئاشتیخوازانەیە. بەم پێیە كۆماری ئیسلامیی دەبێ ئەوە نیشان بدات كە دامەزراوەی ئاوی قورسی ئەراك بە هیچ شێوەیەك لە …

زۆرتر بخوێنەوە »

لانیکه‌م 40 کوژراو له هێرشێکی ئاسمانی له حه‌له‌ب

سه‌رله‌به‌یانیی ئه‌مڕۆ شه‌مه هه‌واڵی هێرشێکی ئاسمانیی هێزه‌کانی به‌شار ئه‌سه‌د بۆ سه‌ر شاری حه‌له‌ب له باکووری ده‌مشق بڵاو بووه‌وه که له ئاکامیدا لانیکه‌م 40 که‌س کوژران که به‌شێکی به‌رچاویان خه‌ڵکی مه‌ده‌نی‌و ژن‌و منداڵن. به وته‌ی ئه‌و ڕاپۆرته له زاری هه‌واڵده‌ریی رۆیته‌رزه‌وه، رامی عه‌بدولڕه‌حمان چاودێری مافی مرۆڤی سوری ڕایگه‌یاندووه لانیکه‌م 29 که‌س له کوژراوانی هێرشی ئه‌مڕۆی حه‌له‌ب ژن‌و منداڵن. ناوبراو هه‌روه‌ها هه‌واڵی …

زۆرتر بخوێنەوە »

شه‌ش گرووپی ئیسلامیی توندڕه‌و له سوریه یه‌کیان گرت

دوێنێ هه‌ینی به‌ره‌یه‌ک که پێکهاته‌ی شه‌ش گرووپی توندڕه‌وی ئیسلامییه له سوریه، خۆیان به ناوی ‘به‌ره‌ی ئیسلامی’ ڕاگه‌یاند. به‌پێی ڕاپۆرتێکی ته‌له‌فزیۆنی ئه‌لجه‌زیره شه‌ش گروپی ئیسلامی خۆیان ڕاگه‌یاندووه‌و که‌سێک به ناوی ‘ئه‌حمه‌د عیسا شێخ’ سه‌رۆکایه‌تییان ده‌کات. هه‌موو ئه‌م گرووپانه پێشینه‌ی کاری توندوتیژییان هه‌یه‌و تاوانباره به ڕفاندن‌و کوشتنی هاوڵاتیان‌و ڕوبه‌ڕوبونه‌وه له گه‌‌ڵ هه‌ردوو ئه‌رته‌شی ئازادی سوریه‌و چه‌کداره‌کانی به‌شار ئه‌سه‌دو خه‌ڵکی ئاسایی، هه‌روه‌ها جێگری …

زۆرتر بخوێنەوە »

كۆبوونەوەكانی ژێنێڤ درێژەی هەیە

لە كاتێكدا كە چاوەڕوان دەكرا وتووێژەكانی ئێران‌و گروپی پێنج زێدە یەك رۆژی هەینی رابردوو كۆتایی پێ بێت، هەوڵی لایەنەكان بۆ گەیشتن بە رێككەوتن لەسەر بەرنامەی ناوكیی كۆماری ئیسلامیی درێژەی هەیە‌و لەم نێوەدا ئەمڕۆ شەممە 2ی سەرماوەز هەواڵی پەیوەست بوونی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بەم وتووێژانە بڵاو بووەوە. گرێنگترین لەمپەرەكانی بەردەم پرسی ناوكیی ئێران، مەسەلەی درێژەدانی دامەزراندنی ریاكتۆری ئاوی قورسی لە ئەراك‌و …

زۆرتر بخوێنەوە »

فه‌رانسه ڕوو له کۆماری ئیسلامی: قبوڵی ناکه‌ین

هاوکات له‌گه‌ڵ ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی وتوێژی ژنێڤ له سه‌ر که‌یسی ئه‌تۆمیی ئێران، ئه‌مڕۆ چوارشه‌مه خامنه‌یی بۆ جارێکی تر هێرشی کردووه‌ته سه‌ر ئیسراییل‌و ڕایگه‌یاندووه بنه‌مای ئه‌و وڵاته تێک چوو‌ه‌و مه‌حکوومه به له‌ناوچوون. سه‌ره‌تای دانیشتنی ٥+١ که نیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ ده‌ستیپێکرد له که‌شوهه‌وایه‌کی ئاڵۆزتر له کۆبوونه‌وه‌ی پێشوو به‌ڕێوه‌چوو. قسه‌کانی خامنه‌یی له سه‌ر ئیسراییل‌و کاردانه‌وه‌ی فه‌رانسه وه‌ک ئه‌ندامێکی کاریگه‌ری وتووێژه‌کان هۆکاری ئه‌و گرژییه بوون. ئه‌وه یه‌که‌مجاره …

زۆرتر بخوێنەوە »

یه‌کێتیی ڕۆژنامه‌گه‌ریی ئاسیاو ئافریقا دامه‌زرا

دوێنێ سێشه‌مه له قاهیره‌ی پایته‌ختی میسر کۆتایی هات به دامه‌زراندنی یه‌کێتیی ڕۆژنامه‌گه‌ری ئاسیاو ئافریقا.  ئه‌مه یه‌که‌م جاره یه‌کێتیی ڕۆژنامه‌گه‌ری ئاسیاو ئافریقا  دابمه‌زرێت‌، کۆنگره‌ی یه‌کێتییه‌‌که بۆ ماوه‌ی 4 ڕۆژ له  16تا 19/11/2013 به‌رده‌وام بووه‌. یه‌که‌م کۆنگره‌ی ڕۆژناه‌نووسانی ئاسیاو ئافریقا به به‌شداریی زۆربه‌ی وڵاتانی ئه‌و دوو قاڕه‌یه به‌ێوه‌چووه، به‌ڵام ئێران که مێژوویه‌کی دیاری له ڕۆژنامه‌وانیدا هه‌یه به‌شداریی کۆنگره‌که‌ی نه‌کردووه.  له باشووری کوردستانه‌وه ‘ره‌حمان …

زۆرتر بخوێنەوە »

ئه‌لقاعیده به‌رپرسایه‌تیی ته‌قینه‌وه‌که‌ی به‌یرووتی گرته ئه‌ستۆ

نیوه‌ڕۆی دوێنێ سێشه‌مه له نزیک باڵیۆزخانه‌ی کۆماری ئیسلامی له به‌یروت پایته‌ختی لوبنان دوو ته‌قینه‌وه‌ی به‌هێز ڕوویدا‌و له ئاکامیدا لانیکه‌م 169 که‌س کوژران‌و بریندار بوون. یه‌کێک له‌ کوژراوه‌کان به‌رپـرسی کاروباری ڕۆشنبیری باڵیۆزخانه‌که‌‌یه‌‌. ئاماری قوربانیانی ته‌قینه‌وه‌که به گوێره‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیی لوبنان 23 کوژراوو 146 برینداره‌و بارودۆخی هه‌ندێ له برینداران مه‌ترسیداره. سه‌رچاوه‌یه‌کی له ئاسایشی لوبنان به‌ ئاژانسی ئا‌سۆشێیتێدپـرێسی ڕاگه‌یاندووه: نیوه‌ڕۆی سێشه‌مه‌ که‌سێکی خۆکوژ که ماتۆرسکیلێـتی …

زۆرتر بخوێنەوە »